Wat is het probleem met fiscale fraude?Fiscale fraude zorgt voor een oneerlijke verdeling van de belastingdruk want ze verhindert dat iedereen belastingen betaalt naar draagkracht. De sterkste schouders dragen dus niet de zwaarste lasten, niet iedereen betaalt zijn deel. Deze gemiste belastinginkomsten worden gecompenseerd door het sterker belasten van arbeid die zich zo de markt dreigt uit te prijzen. <top>
Wat is de omvang van fiscale fraude?De omvang van die fraude is zeer moeilijk correct in te schatten. Alle cijfers die circuleren moeten met de grootste omzichtigheid worden geïnterpreteerd: de Europese Commissie zei in 1998 dat de niet–aangegeven economie in de EU tussen 7 en 16% van het BBP bedraagt en volgens datzelfde onderzoek bevindt België zich in de middengroep; professor Franck van de VUB heeft het dan weer over 580 tot 705 miljard frank (14,5 tot 17,5 miljard euro) en 6,1% à 7,5 % van het BBP; een gespecialiseerde manager van het ter ziele gegane Arthur Andersen schatte ooit de BTW – fraude op 100 miljard frank jaarlijks, in België alleen. Bekijk je de fiscale ontvangsten dan geven studies aan dat het om 18 à 21 % van de totale fiscale ontvangsten zou gaan, belastingontwijking en belastingontduiking samen. Stel dat omgerekend naar het aantal belastingplichtigen de jaarlijkse fiscale fraude 20 miljard euro bedraagt, dan komt dit neer op meer dan 3.000 euro per belastingplichtige (berekening sp.a). Dit is een stuk hoger dan een gemiddeld maandelijks brutoloon in België.
<top>
Wint de regering de strijd tegen de fiscale fraude?Er werd nu al twee regeerperiodes op rij een regeringscommissaris ter bestrijding van de fiscale fraude en ter vereenvoudiging van de fiscale procedure aangesteld. Telkens volgden grote initiatieven en plannen.
Er zit dus een zekere continuïteit in het beleid, maar toch kan men zich moeilijk van de indruk ontdoen dat het vooral een verhaal van vallen en opstaan is. Het is een traditie om fraudebestrijding en zijn opbrengsten in de begrotingen op te nemen. Er wordt dan ook meteen een bedrag opgeplakt om iedereen duidelijk te maken dat het deze keer menens. Lovenswaardig, maar bij gebrek aan transparantie meestal een slag in het water. Neem nu de begroting 2005. Die stelde uit de bestrijding van de fiscale fraude een opbrengst van 310 miljoen euro voorop. De regeringscommissaris kondigde op een persconferentie aan dat de opbrengst dit bedrag ruim zou overstijgen. Dirk Vander Maelen, fractieleider van de sp.a en lid van de meerderheid, betwistte deze cijfers. Het is niet omdat je een BTW–carroussel kan ontdekken, dat je ook het ontdoken geld kan innen. Ook wordt de verhoogde btw-opbrengst door de stijgende brandstofprijzen en consumptie in rekening gebracht. Men kan dit nochtans moeilijk een resultaat van de fraudebestrijding noemen. Er zijn onmiskenbaar ook goede dingen door de staatssecretarissen ondernomen. Men heeft de strijd met de kasgeldvennootschappen (frauduleuze constructie met vennootschappen) aangebonden. Daarnaast heeft men geprobeerd via knipperlichten en kruising van gegevensbanken een meer gerichte controle mogelijk te maken. Dat was niet zo vanzelfsprekend, maar de eerste resultaten en de beperkte gegevens waar we over beschikken, lijken positief. Ook onderzoeken bij tandartsen en telefoonwinkels zijn zonder meer succesvol. Daarnaast heeft men veel gewerkt met “preventie”. Akkoorden sluiten met beroepsgroepen, rulingmechanismen opzetten, het roept allemaal de vraag op of men zich wel echt met fraudebestrijding wil bezighouden. Vergelijk het met een winkel. Het uitstalraam, het contact met de burger, wordt grondig vernieuwd. Maar het magazijn, de administratie en de reglementering, heeft veel minder aandacht gekregen. Het afschrikkingseffect is waarschijnlijk navenant. <top>
Effecten aan toonder verdwijnenEffecten aan toonder zijn een onmisbaar ingrediënt in elke constructie om belastingen legaal te ontwijken of te ontduiken. Een voorbeeld uit de praktijk: een Belg met een prachtige villa tovert zijn woning om tot een vennootschap met aandelen aan toonder. Gezien de fiscus niet kan weten wie de aandeelhouders zijn, wordt de woning belastingvrij overgedragen zonder overtreding van de wet. Het is altijd al een eis geweest van het ACV om de aandelen aan toonder te vervangen door aandelen op naam. Met de petitie vermogensbelasting van enkele jaren terug was deze eis voor ons prioritair. We kregen gehoor! Vanaf 1 januari 2008 mogen er geen nieuwe anonieme effecten (aandelen, obligaties, kasbons) meer op de markt komen. Dat betekent concreet dat de nieuwe effecten ofwel op naam moeten zijn, ofwel op een effectenrekening moeten staan. Alle in het verleden uitgegeven effecten moeten uiterlijk tegen 31 december 2013 omgezet zijn in effecten op naam of op een effectenrekening staan. Effecten op naam of een effectenrekening is een goede aanzet om een kadaster aan te leggen van het roerende vermogen. Maar hierover in het artikel “Het vermogenskadaster”. <top>
Het vermogenskadasterEr komt een patrimoniumdossier dat luidt naar de naam Patris (patrimonial information system). Het is de bedoeling om verscheidene databanken aan te verbinden (kadaster, registratie, hypotheken en domeinen) om zo alle informatie van de Belgische belastingplichtigen, particulieren en ondernemingen samen te brengen. Dit zou moeten klaar zijn tegen 2009. Maar er komt meer! Vanaf 2009 gaat de inzameling van de informatie over roerende bezittingen van start en die zou eindigen in 2011. Het verdwijnen van de effecten aan toonder, geleidelijk vanaf 2008 en definitief vanaf 2013, zal de informatievergaring vergemakkelijken. Het ACV vindt een vermogenskadaster niet meer als normaal. Als je niet precies weet wie de eigenaar is van een vermogen, dan is het ook onmogelijk om naar een meer rechtvaardig belastingstelsel te gaan. Daarom dient een einde gesteld aan de anonimiteit van het kapitaal. Die anonimiteit speelt op twee terreinen. Zo is het noodzakelijk dat de overheid het inkomen kent uit kapitaal, net zoals er heel wat wetgeving bestaat die de werknemers verplicht om hun loon automatisch kenbaar te maken. Het tweede terrein waarop de anonimiteit moet verdwijnen, is dat van het bezit van roerend vermogen. Ook hier valt niemand over het feit dat je van bijna al het onroerend goed (bv. huizen) in België kan zeggen wie de eigenaar is. Als je hetzelfde wil voor het roerend vermogen (aandelen, kasbons, obligaties), is het land te klein. Nochtans is een kadaster van de roerende vermogens (een register waarin al het roerend bezit van de Belgen staat genoteerd, een beetje zoals het onroerend kadaster dat nu al bestaat) onontbeerlijk als je wil dat de fiscus een overzicht krijgt van het vermogen om het te kunnen belasten. <top>
Fiscus bindt strijd aan met belastingparadijzenEr komt een gespecialiseerde eenheid binnen de fiscus die zich zal toeleggen op de strijd tegen belastingontduiking via fiscale paradijzen. Dit is het gevolg van een resolutie van Dirk Van der Maelen die op 1/02/2007 in de Kamer werd goedgekeurd. In Ierland heeft zo’n dienst de schatkist in één jaar tijd 650 miljoen euro opgeleverd. Er komst eerst een onderzoek naar de mate waarin Belgische bedrijven en burgers zich bedienen van de voordelen die belastingparadijzen hen bieden. In de VS misloopt de overheid jaarlijks 70 miljard dollar als gevolg van constructies via belastingparadijzen. In België zijn er geen cijfers, terwijl er toch voldoende aanwijzingen zijn dat er gretig gebruik van fiscale paradijzen wordt gemaakt. De dagelijkse vluchten van VLM naar het eiland Man en de aanwezigheid van alle Belgische banken in diverse belastingparadijzen spreekt boekdelen. <top>
Spaarrichtlijn: eerste Europese stap vooruitEen overbekende truc om kapitaal te laten ontsnappen aan de fiscus, is het simpelweg parkeren in het buitenland. De Spaarrichtlijn maakt dat echter een stuk moeilijker. Eigenlijk wilde men met de Spaarrichtlijn een informatieuitwisselingsnet opzetten, zodat elke lidstaat de spaargelden van niet- inwoners ook effectief zou belasten. België, Oostenrijk en Luxemburg zagen dit echter niet zitten. Vreemde spaarders zullen in deze landen een voorheffing, bronheffing zo je wil, betalen, hun gegevens zullen niet doorgespeeld worden aan zijn woonland. Deze bronheffing loopt op: eerst 15%, vanaf 2008 20 %, en vanaf 2011 35 %. Drie vierde van die bronheffing moet dan weer worden doorgestort aan de woonstaat.
Transport van contanten verplicht aangeven vanaf 15 juni 2007Vanaf 15 juni 2007 moet elk grensoverschrijdend transport van contanten met een waarde van meer dan 10.000 euro aangegeven worden. Dat geldt zowel voor de transfers binnen de EU als voor fondsen die van buiten komen (Zwitserland bijvoorbeeld). Voor goederen met een waarde hoger dan 15.000 euro kan je niet meer cash betalen. Die aangifte moet overhandigd worden aan de douanediensten bij het binnenkomen in het land van bestemming. Deze verbodsbepalingen zijn erop gericht controle uit te oefenen op grote contante betalingen. Het doel van deze maatregelen is ervoor te zorgen dat de transacties via het banksysteem verlopen, zodat ze een spoor nalaten. Dan kan de belastingadministratie niet alleen de inkomsten, maar ook de uitgaven traceren. <top>
Voert het ACV geen allang verloren strijd?Het ACV voert al jaren campagne voor een rechtvaardige fiscaliteit. Zo plaatste het ACV een zestal jaar het thema 'vermogensbelasting' op de agenda. Het ACV startte toen een petitie- en sensibiliseringscampagne. Belangrijke eisen in deze campagne waren het afschaffen van 'effecten aan toonder' en de uitbouw van een vermogenskadaster. De petititie leverde uiteindelijk 117.000 handtekeningen op. Dit signaal kon de regering niet negeren: effecten aan toonder zullen verdwijnen en de overheid start met een vermogenskadaster. Ook in samenwerking met andere organisaties kan heel wat fiscale vooruitgang verworven worden. Het Financieel ActieNetwerk (FAN), waarvan het ACV een actief lid is, kon in 2004 bekomen dat het Belgische parlement een wetsvoorstel rond de invoering van de Tobintaks, dit is een taks op financiële speculatie, goedkeurde. Deze wet voorziet de invoering van dergelijke taks als de andere Eurolanden een gelijkaardig initiatief nemen. Het ACV zet zijn tanden niet alleen in de grote fiscale dossiers, maar zet zich ook -met resultaat- in voor specifieke dossiers. Dankzij de aanhoudende druk van het ACV werd bv. de fiscale discriminatie van bruggepensioneerden ongedaan gemaakt. Fiscaliteit is complex, maar heel belangrijk voor een rechtvaardige herverdeling van welvaart. Daarom laat het ACV niet af. Bovenstaande voorbeelden bewijzen dat dit geen zinloze strijd is. <top> |