Voorkom psychosociale risico's

Steeds meer werknemers worden geconfronteerd met chronische stress, een gevoel van uitputting, slechte sociale verhoudingen en/of een gebrek aan erkenning. Werkgevers van hun kant ontkennen of minimaliseren vaak de problemen.
Bij het vroegtijdig opsporen en het voorkomen van psychosociale risico’s spelen de overlegorganen (Comité PB, OR, overlegcomité in de openbare sector) een belangrijke rol.
Met de campagne ‘Voorkom psychosociale risico’s’ wil het ACV militanten en alle werknemers sensibiliseren voor de problematiek van de psychosociale risico’s. Tegelijkertijd wil het ACV er samen met de vakbondsafgevaardigden voor zorgen dat het voorkomen van psychosociale risico’s prioriteit krijgt binnen het Comité PB in alle ondernemingen, instellingen en administraties. 

Psychosociale risico’s: nieuwe wetgeving vanaf 1 september 2014

Vanaf 1 september 2014 zijn er grondige wijzigingen in de wetgeving rond psychosociale risico’s. In de bestaande regelingrond klachten bij pesten, geweld en ongewenste intimiteiten wijzigen een aantal aspecten: de mogelijkheid om een forfaitaire schadevergoeding te vragen voor de rechtbank, de rol van vertrouwenspersoon wordt onverenigbaar met een mandaat als werknemersafgevaardigde of leidinggevende en opleidingen worden verplicht, de preventie adviseur dient op te volgen of zijn adviezen worden uitgevoerd en dient in bepaalde gevallen zelf de inspectie in te schakelen, hij dient zich niet langer uit te spreken of de vastgestelde feiten al dan niet pesten zijn, de preventieadviseur kan interventies weigeren indien hij van oordeel is dat de klacht manifest geen feiten betreft van pesten, geweld of ongewenste intimiteiten.
Ook voor àlle werknemers komen er vanaf 1 september wijzigingen. Zo kan voortaan elke werknemer die meent gezondheidsschade te ondervinden door psychosociale risico’s op het werk (los van pesten, geweld of ongewenste intimiteiten) de formele interventie vragen van een preventieadviseur psychosociale risico’s (van een externe preventiedienst). Deze dient de individuele vraag en de arbeidsomstandigheden van betrokkene te onderzoeken, in geval van collectieve aspecten de kwestie over te maken naar het collectief overleg in de onderneming, en in geval van individuele situaties een advies op te stellen en over te maken aan de werkgever. 
Analoog is het ook mogelijk voor elke werknemer om een informele interventie te vragen van deze preventieadviseur. Anders dan bij klachten rond pesten, geweld en ongewenste intimiteiten is er in deze géén bescherming van de klagende werknemer tegen represailles van zijn werkgever of hiërarchie. Die zwakke onbeschermde positie van de betrokken werknemer noopt tot een weloverwogen aanpak met kennis van de concrete arbeidsverhoudingen in de onderneming of instelling. In geval van vragen rond collectieve aspecten komt de materie toch terecht in het ondernemingsoverleg.
Ook voor werknemersafgevaardigden in het comité PB wijzigt de regelgeving aanzienlijk. De bepalingen rond de verplichte risico-evaluatie inzake psychosociale aspecten werden sterker uitgewerkt en op diverse aspecten gewijzigd. Werknemersafgevaardigden kunnen voortaan vragen om een risicoanalyse van een specifieke situatie. Individuele vragen tot interventie met een collectief karakter worden eerst in het comité behandeld. 
Om dit alles te regelen moet in alle Belgische ondernemingen en instellingen tegen 1 maart 2015 het arbeidsreglement worden aangepast

Definities

Psychosociale risico’s worden gedefinieerd als “de kans dat één of meerdere werknemers psychische schade ondervind(en) die al dan niet gepaard kan gaan met lichamelijke schade ten gevolge van blootstelling aan een arbeidsorganisatie waarvan de arbeidsvoorwaarden, de arbeidsinhoud of de interpersoonlijke relaties op het werk objectief een gevaar inhouden.” 
Deze definitie zal ingevoerd worden in de nieuwe wetgeving die in voorbereiding is. De huidige reglementering spreekt nog van psychosociale belasting. 
Arbeidsorganisatie: alles wat in de onderneming in stelling wordt gebracht om de doelstellingen te bereiken. Concreet omvat de arbeidsorganisatie de arbeidsomstandigheden, de inhoud van het werk, de werkvoorwaarden en de interpersoonlijke relaties op het werk..
Psychische schade: relationeel leed op het werk, het gevoel uitgeput te zijn, gebrek aan zelfvertrouwen, in wenen uitbarsten op het werk, depressie, zelfmoordneigingen, (overmatig) gebruik van alcohol, medicatie (waaronder antidepressiva), ongecontroleerd agressief gedrag, verbaal geweld, pesterijen…
Lichamelijke schade: slaapproblemen, spierpijnen en pijnen in de gewrichten, verhoogde bloeddruk, hartkloppingen, maag- en darmklachten, regelmatige infecties, ... 
Objectief gevaar: wanneer spreek je van gevaar in de arbeidsorganisatie? Het gevaar is reëel wanneer een bepaalde situatie (een organisatiemethode, een bepaald type arbeidsrelaties, …) schade kan toebrengen aan de psychische gezondheid van een of meer werknemers (met een eventuele weerslag op de fysieke gezondheid). 

Waarom een campagne over psychosociale risico's?

  • Vakbondsafgevaardigden en militanten worden steeds vaker geconfronteerd met werknemers die het moeilijk hebben. Vaak weten vakbondsafgevaardigden niet hoe daarmee om te gaan. Met deze campagne ondersteunt het ACV iedereen die op dit terrein tot oplossingen wil komen. 
  • Nog te vaak negeren of minimaliseren werkgevers de moeilijkheden. Als ze er zich al van bewust zijn, dan leggen ze de verantwoordelijkheid meestal bij het individu. Te vaak bekommeren ze zich niet om de gevolgen voor de psychische en fysieke gezondheid van de werknemers. Ze onderschatten de negatieve impact op de bedrijfsresultaten. Het is hoog tijd om de werkgevers te wijzen op hun verantwoordelijkheden inzake preventie
  • Uit heel wat recente onderzoeken blijkt dat werknemers meer stress ervaren. 1 op 3 werknemers zegt er regelmatig last van te hebben. Om nog niet te spreken van burn-out of pesterijen. Een symptoom daarvan is absenteïsme. Dat is fel toegenomen de voorbije jaren. Samen stress aanpakken en psychosociale risico’s voorkomen is dan ook de boodschap
  • Ook waar de arbeidsomstandigheden als goed worden ervaren, is meer aandacht voor psychosociale risico’s geen overbodige luxe. Ook daar moet de werkbaarheid van de jobs worden verhoogd, moet worden geanticipeerd op wijzigingen die er mogelijk aankomen, moet worden ingespeeld op de vergrijzing van het personeel of moeten inspanningen worden geleverd voor een betere gezondheid. Dit kan via een individuele en een collectieve aanpak, bijvoorbeeld een opleidingsbeleid en een leeftijdsbewust personeelsbeleid. 
  • In de Nationale Arbeidsraad hebben de werknemers- en werkgeversvertegenwoordigers samen opgeroepen om vanuit het welzijns- en personeelsbeleid de preventie van psychosociale risico’s te versterken. Ze willen een concrete en eenvoudige aanpak, die toepasbaar is in alle ondernemingen. Om knelpunten snel op te sporen en erop in te grijpen, willen ze de rol van de overlegorganen (Comité PB, VA) en de hiërarchische lijn in deze gevaloriseerd zien. De ACV-campagne benadrukt de rol van de werknemersafgevaardigden in de preventie van psychosociale risico’s. 

Meer info?

Downloads

Websites