Controle en beschikbaarheid

Controle en beschikbaarheid
Vanaf 1 januari 2016 zal de controle en sanctionering van de beschikbaarheid van werkzoekenden door de VDAB (voor wie in Vlaanderen woont) uitgevoerd worden. Tot voor kort gebeurde dit door RVA. 
Ben je werkzoekende en ontvang je een werkloosheidsuitkering of heb je een aanvraag ingediend? Dan moet je in principe ‘beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt’. En dit tot je 65 jaar. Dit wil zeggen dat je actief op zoek moet gaan naar een nieuwe job én moet ingaan op uitnodigingen van VDAB.
VDAB zal de controle integreren in haar begeleiding. Dit betekent dat VDAB op geregelde tijdstippen de inspanningen zal opvolgen. Dit gebeurt niet altijd meer aan de hand van een opvolggesprek met een bemiddelaar. Indien VDAB  merkt dat je als werkzoekende zelf al actief zoekt naar werk, nodigt VDAB niet meteen uit. Je kunt als werkzoekende op elk moment een gesprek met een bemiddelaar vragen om hulp te krijgen in jouw zoektocht naar werk.
Let op! Kom je de gemaakte afspraken niet na, dan kan dat gevolgen hebben voor jouw uitkeringen of de beroepsinschakelingstijd. De VDAB bemiddelaar maakt dan het dossier met de vaststellingen over aan de VDAB-Controledienst, een afzonderlijke en onafhankelijke dienst, die een onderzoek moet uitvoeren en moet beslissen of er een sanctie volgt.  
Tijdens dat onderzoek kan je als werkzoekende jouw versie van de feiten geven en zich hierin laten bijstaan door een ACV-afgevaardigde. 

Meer info?

Verschillende soorten beschikbaarheid

Er bestaat een onderscheid tussen verschillende soorten beschikbaarheid.
  • Actieve beschikbaarheid houdt in dat je verplicht bent om zelf nieuw werk te zoeken en hiertoe het nodige bewijsmateriaal te verzamelen. Bij een controle door VDAB moet je kunnen verantwoorden dat jij actief op zoek bent naar werk. Dit vanaf de eerste dag van je inschrijving als werkzoekende. Daarnaast moet je zoals bij de passieve beschikbaarheid ingaan op uitnodigingen of een traject van VDAB. Verder moet je ook actief meewerken aan opleidings-, begeleidings-, werkervarings- en inschakelingsacties die VDAB of een andere begeleidingsdienst jou aanbiedt.

  • Passieve beschikbaarheid houdt in dat je zelf niet op zoek moet gaan naar werk, maar dat je verplicht bent om in te gaan op uitnodigingen of een traject van VDAB. Je mag geen jobs weigeren wanneer deze voldoen aan de criteria passende dienstbetrekking. In tegenstelling tot bij actieve beschikbaarheid zal je niet gecontroleerd noch gesanctioneerd worden indien je niet zelf actief op zoek gaat  (of bent geweest) naar ander werk. 

  • Aangepaste beschikbaarheid houdt in dat je zelf niet op zoek moet gaan naar werk, maar dat je bij een uitnodiging van VDAB dient mee te werken aan een gepersonaliseerde begeleiding, dat rekening houdt met je individuele competenties, fysieke en mentale capaciteiten en met de verworven professionele ervaring. Dit wordt opgenomen in een actieplan. Na een jaar worden je inspanningen geëvalueerd. De aangepaste beschikbaarheid is van toepassing vanaf de leeftijd van 60 jaar. Alsook werklozen in SWT moeten vanaf 1.1.2015 aangepast beschikbaar zijn tot 65 jaar. Let op! Er zijn wel uitzonderingen voorzien. Zie verder bij vrijstellingen.

  • Niet beschikbaar: houdt in dat je vrijgesteld bent om beschikbaar te zijn voor de arbeidsmarkt. Je moet niet op zoek gaan naar werk.  Je hoeft ook niet ingeschreven te zijn bij VDAB en je bent bijgevolg niet verplicht om in te gaan op uitnodigingen van VDAB. Verder vind je in grote lijnen de informatie terug over de vrijstellingen, maar gezien de complexiteit, kun je bij vragen steeds terecht bij jouw  ACV-dienstencentrum.

Meer info?

Vrijstellingen

Om te weten of je als werkloze wel of niet beschikbaar moet zijn, maken we een onderscheid tussen de regeling van ‘vorige groep van werklozen’ vóór 1 januari 2015 enerzijds, en ‘nieuwe groep van werklozen’ na 1 januari 2015 anderzijds. 
Voor de ‘vorige groep van werklozen’ vóór 1 januari 2015 geldt er een vrijstelling voor:
  • de beschikbaarheid van werknemers in een stelsel werkloosheid met bedrijfstoeslag (SWT), die ontslagen zijn vóór 1 januari 2015;
  • die vóór 1 januari 2015 voor de eerste keer werkloosheidsuitkeringen met bedrijfstoeslag hebben gevraagd;
  • die ontslagen zijn in een onderneming in moeilijkheden of in herstructurering. De begindatum van de erkenning als onderneming in moeilijkheden of in herstructurering moet vóór 9 oktober 2014 liggen en de werknemer moet op het einde van de opzeggingstermijn of de door de opzeggingsvergoeding gedekte periode 58 jaar zijn of een beroepsverleden van 38 jaar hebben.
  • oudere werklozen die vóór 1 januari 2015 al een vrijstelling hadden, kunnen deze vrijstelling behouden. 
Voor de ‘nieuwe groep van werklozen’ na 1 januari 2015 geldt er een vrijstelling voor: 
  • wie 60 jaar is op 1 januari 2015 of wie 40 jaar beroepsverleden bewijst. Let op! De vrijstelling moet door de werkloze zelf aangevraagd worden. De leeftijdsvereiste wordt jaar na jaar opgetrokken, tot 65 jaar vanaf 1 januari 2020. Het vereiste beroepsverleden wordt ook stapsgewijs verhoogd, tot 44 jaar vanaf 1 januari 2019. 
  • SWT-ers die op 60 jaar onder het regime van de CAO nr. 17 vallen en een beroepsverleden van 42 jaar kunnen bewijzen. Voor SWT’ers onder het algemeen regime is dat op 62 jaar mogelijk bij een beroepsverleden van 43 jaar.
  • SWT’ers in bijzondere stelsels voor zware beroepen, bij zeer lange loopbanen, bij nachtarbeid en voor arbeidsongeschikte bouwvakkers kan een vrijstelling gevraagd worden vanaf 60 jaar of bij een beroepsverleden van 40 jaar. Vanaf 1 januari 2017 wordt dat 62 jaar of een beroepsverleden van 42 jaar. En voor de periode vanaf 1 januari 2017 tot en met 31 december 2018 kan die leeftijd worden gewijzigd.
  • SWT’ers onder het stelsel ondernemingen in moeilijkheden of in herstructurering geldt een leeftijdsvereiste van 60 jaar, of een beroepsverleden van 38 jaar. De NAR voorziet in een tijdspad om uiterlijk tegen 31 december 2019 te komen tot een leeftijd van 65 jaar of een beroepsverleden van 43 jaar.
  • SWT’ers in het bijzonder stelsel voor werknemers die het statuut van mindervalide werknemer of werknemer met ernstige lichamelijke problemen hebben, kunnen een vrijstelling vragen. 

Meer info?

Meer info voor leden

Raadpleeg de fiches van de Wegwijzer sociale wetgeving van het ACV. Over dit onderwerp kan je volgende fiche(s) als pdf-bestand downloaden (inloggen):