“Kiplekker in ons vel.”

De kippenslachterij Pingo Poultry Maasmechelen heeft al een bewogen bestaan achter de rug met herstructureringen en overnames. Met werknemers in het oog van de storm en gevolgen voor de combinatie van hun job met hun gezin. In de hypermoderne kippenslachterij werken nu meer dan 500 mensen, het merendeel vrouwen. ACV-hoofdafgevaardigde Monique Woestenborghs en haar collega’s hebben toch het een en ander kunnen afdwingen. 

Monique Woestenborghs, jullie hebben op korte termijn wel heel veel meegemaakt?

Monique Woestenborghs. “Dat kan je wel zeggen. Ham Kip werd eerst overgenomen door Pingo Poultry uit de Nutreco-groep en is recent overgenomen door Plukon. In negen jaar waren er zeven managementswissels en 5 uurroosterwijzigingen: van twee ploegen naar een 6-dagenproductie met zaterdagwerk over een 5-dagenproductie in de 40-urenweek naar opnieuw twee ploegen met veranderde begin- en eindtijden. De managers die passeerden hadden allen een verschillende kijk hoe ze de in lijn productie optimaal konden laten functioneren. Zo wilde de vorige manager de keten korter maken. Nadat de kippen geslacht zijn, gaan ze in een koelterminal. Hij wilde dat proces versnellen, maar dat kwam de kwaliteit van het vlees niet ten goede. Tijdens de dioxinecrisis, toen de markt inzakte, zijn we bovendien een tijdje met zijn allen 4/5de gaan werken. Als werknemers hebben we ons dus vaak moeten aanpassen.” 

Hebben jullie wel werkzekerheid?

Monique Woestenborghs: “De meesten hebben een contract van onbepaalde duur. Twee jaar geleden toen de Pingo Poultry-vestiging van Stevoort gesloten werd en die werknemers naar Maasmechelen overkwamen, hebben we een tijdje met heel wat uitzendkrachten gewerkt. Maar nu niet meer.” 

Kan iedereen die het wil tijdkrediet opnemen?

Monique Woestenborghs: “Tijdkrediet is een recht voor iedereen, uitgezonderd voor vertrouwensfuncties. Er is een maximum instapperiode van 3 maanden. Ook voor deeltijdse arbeid is er geen drempel. Wie deeltijds wil werken kan dat, maar dan wel in volle dagen. Op 31 oktober 2005 werkten van de 533 werknemers 419 voltijds en 84 deeltijds (waarvan 46 via tijdkrediet); 27 waren in voltijdse loopbaanonderbreking en 3 langdurig (meer dan een jaar) ziek.”

Hoe is het opnemen van verlof geregeld? 

Monique Woestenborghs: “Er is geen collectieve verlofperiode in de zomermaanden. De onderneming werkt continu door. Werknemers kunnen hun verlof vrij kiezen en maximum vier weken aaneensluitend nemen. Als teveel mensen tegelijkertijd verlof wensen en de productieplanning daardoor in het gedrang dreigt te komen, dan zal de werkgever mensen vragen om te blijven. Maar stel dat de partner bijvoorbeeld werkt op Ford-Genk en een vaste vakantieperiode heeft, dan wordt daar rekening mee gehouden. Ook tijdens de kerst- en nieuwjaarsperiode loopt de productie gewoon door. Er is een beurtrol met een eerlijke rotatie, zodat je toch één op de drie kerstperiodes vrij kan nemen. Sowieso hebben werknemers die het christelijk geloof aanhangen, voorrang in de kerstperiode. In de periodes van het Suikerfeest en het Offerfeest hebben werknemers die het islamitisch geloof aanhangen voorrang. We hebben hier overigens een aanzienlijke groep moslims. Meer dan de helft van ons personeelsbestand is van allochtone afkomst.” 

Wordt er rekening gehouden met werknemers die kinderen hebben?

Monique Woestenborghs: “Door de ketenverlenging duurt de vroege shift een half uur langer dan vroeger en is het werk pas afgelopen om 15u16, te laat voor mensen die hun kinderen rechtstreeks van school na het belsignaal willen ophalen. Als mensen kunnen bewijzen dat ze daardoor extra kosten hebben voor kinderopvang, dan past de werkgever bij. Iedere werknemer die kinderen heeft jonger dan 8 kan op de eerste schooldag (1 september) vrijaf nemen. En familiaal verlof dat normaal enkel voor onvoorziene omstandigheden is, kan je in onze onderneming ook opnemen als je bijvoorbeeld met je kind naar de tandarts moet. Je moet dan wel een attest kunnen voorleggen. De HRM-dienst stelt zich overigens soepel op en zal altijd begripvol naar een oplossing zoeken als mensen met een privé-probleem zitten.”

Wat zou beter kunnen?

Monique Woestenborghs: “We zouden graag wat meer flexibiliteit op maat van werknemers zien. Als je deeltijds wilt werken, moet dat in ganse dagen. Je kan bijvoorbeeld niet in halve dagen werken. Je kan als productiearbeid(st)er ook niet van shift ruilen met een collega of in een vaste ploeg werken, bijvoorbeeld alleen de vroege shift of alleen de late shift doen. Dat is nochtans een pertinente vraag van heel wat mensen in een moeilijke gezinssituatie, bijvoorbeeld alleenstaande ouders. Een aantal van hen zijn omwille van het wisselende ploegensysteem moeten afhaken. Ze kregen de combinatie van hun werk met hun gezinssituatie niet gebolwerkt. Maar de directie heeft daar voorlopig geen oren naar. Ze vindt het veel te moeilijk te managen en vreest dat als ze uitzonderingen toestaat dit tot onderlinge spanningen leidt op de werkvloer. Onze vraag naar meer flexibiliteit op werknemersmaat lijkt dus moeilijk te verwezenlijken. Voor het overige voelen we ons meestal kiplekker in ons vel bij Pingo Poultry Maasmechelen.”   

ACV-Transcom werkt mee aan genderneutraal bedrijf

SKF Logistics Services, een distributiecentrum voor kogellagers in Tongeren, won de hoofdaward ‘Vrouwvriendelijke onderneming’. Dit initiatief dat kaderde in de Open Bedrijvendag wilde ondernemingen en instellingen die een ‘vrouwvriendelijk’ personeelsbeleid voeren voor het voetlicht brengen. In het feestgedruis rond de uitreiking werd vooral de directie voor de microfoon gehaald. Wij laten Jeannot Wijnen, hoofdafgevaardigde van ACV-Transcom, aan het woord. "Van het genderneutraal beleid in ons bedrijf  worden zowel mannen als vrouwen beter." 

SKF Logistic Services in Tongeren is de Belgische logistieke poot van SKF, een multinational die wereldwijd 44.000 werknemers tewerkstelt. SKF, een van oorsprong Zweedse onderneming, is wereldleider op het vlak van kogellagers en oplossingen voor het ontwerpen en onderhouden van draaiende machines. In de vestiging in Tongeren werken 335 mensen: 220 arbeid(st)ers, 80 bedienden en 35 uitzendkrachten. Hoewel het bedrijf actief is in een traditioneel mannelijke sector werken er toch 43% vrouwen. ACV-hoofdafgevaardigde Jeannot Wijnen vindt dat zijn bedrijf de prijs wel verdient. "Dit is gewoon een goed bedrijf, waar iedereen gelijk is. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen mannen en vrouwen. Iedereen doet hetzelfde werk en krijgt hetzelfde loon, weliswaar in functie van zijn of haar anciënniteit."  

In het distributiecentrum in Tongeren worden bestellingen klaargemaakt voor de klanten. Elke dag zijn er zo’n 210 lijnen waar aan orderpicking wordt gedaan. In het bedrijf is het een komen en gaan van heftrucks. Heel wat vrouwen rijden zwierig rond met zo’n heftruck. Bij aanwerving worden zowel mannen als vrouwen voor een week naar een opleidingscentrum gestuurd. Daarna krijgen de nieuwe werknemers een peter en een meter toegevoegd die hen ‘on the job’ traint. De peters en meters brengen de nieuwelingen niet enkel de knepen van het vak bij. Ze zijn ook hun steun en toeverlaat. Jeannot Wijnen: "De nieuwe collega’s kunnen ten allen tijde terugvallen op hun peters en meters. Zo creëer je al heel snel een thuisgevoel voor de nieuwe mensen. Er valt altijd wel iets te vragen." 

Maatregelen die vrouwen én mannen ten goede komen 

Op de vraag wat SKF zo bijzonder maakt, haalt Jeannot Wijnen zijn lijstje boven met wat het ACV de voorbije jaren verwezenlijkte bij SKF. Maatregelen die heel wat vrouwen én mannen ten goede komen. "Via de laatste cao-onderhandelingen bekwamen we 5 extra verlofdagen waarvan 3 betaald en werd tijdkrediet opgetrokken van 5% naar 7%. Daarnaast mag 6% vrijwillig deeltijds werken, werd een verbetering van de overurenregeling bekomen, werden de maaltijdcheques verhoogd, kwam er een extra eindejaarspremie als compensatie voor de niet-aansluiting bij het paritair comité metaal, werd een niet-absenteïsme premie uitgedacht en een groepsverzekering voor iedereen. Dat kan toch tellen. De mensen zijn tevreden. Het ACV gaat met de pluimen lopen. Bij de sociale verkiezingen haalde ACV-Transcom alle 8 zetels binnen."  

Als belangrijkste gegeven voor deze successen wijst Jeannot Wijnen naar het sociale overlegmodel bij SKF. "Het overleg tussen werkgever en werknemer is – op zijn Zweeds – gebaseerd op wederzijds respect en betrokkenheid. Het klinkt misschien niet blits maar het werkt. In de Ondernemingsraad en het Comité PB zijn werkgever en werknemers gelijk en wordt er naar elkaar geluisterd. Een spraakmakend voorbeeld daarvan is het overleg en de aanpak rond preventie en aangepast werk voor zwangere werkneemsters. We hebben een relatief jonge vrouwelijke werknemersgroep. Het gebeurt dus regelmatig dat werkneemsters zwanger zijn. In het Comité PB hadden we het samen met de arbeidsgeneesheer over wat kan en niet kan voor een zwangere heftruckster. We hebben dan vanuit het comité een werkgroep van zwangere werkneemsters samengesteld. Die heeft zich gebogen over de problematiek. Het comité heeft de voorstellen overgenomen en bijgevolg is er een aangepast beleid op dat vlak."  

Vrouwen op alle niveaus 

Over vrouwen bij SKF. "Vrouwen zijn hier vertegenwoordigd in alle functies. Uitgezonderd in enkele technische functies, maar dat heeft dan weer te maken met specifieke diploma’s (studierichtingen met bijna uitsluitend mannelijke afgestudeerden) en niet met het aanwervingsbeleid. Er zitten meerdere vrouwen in het management. Onze grote baas is een bazin." zegt Jeannot.Wijnen. "En het maakt geen verschil een vrouw als baas te hebben. Of misschien toch. Ze zijn socialer aangelegd. Mannelijke bazen gaan sneller dwingen zonder oog voor de context. Maar de belangrijkste reden voor het SKF-succes is dat er geen onderscheid gemaakt wordt. Dit is een genderneutraal bedrijf. Van de vele sociale maatregelen zoals tijdkrediet en dergelijke maken zowel mannen als vrouwen gebruik. Je hebt een naam in dit bedrijf, je bent geen nummer." besluit Jeannot Wijnen. 

We vroegen ook Heidi Coppens, HR-manager van SKF, naar een reactie op de toekenning van de prijs. "We waren verrast dat we met de hoofdprijs gingen lopen. Er waren immers nog andere bedrijven genomineerd die welbewust een genderneutraal en gezinsvriendelijk beleid voeren zoals bijvoorbeeld Janssens Pharmaceutica."   

Over kinderopvang: "SKF heeft geen eigen kinderopvang. De stad Tongeren heeft wel op onze vraag een flexibele kinderopvang mogelijk gemaakt. Dag- en nachtopvang is mogelijk. Er wordt niet zoveel gebruik van gemaakt. De meeste opvang gebeurt in familiekring of via de verlofmogelijkheden in het bedrijf." 

Over de aanwezigheid van vrouwen in de directie: "Vrouwen zijn goed vertegenwoordigd in het directiecomité (37% in het managementteam en bijna 50% in het middenkader). Strategisch belangrijke functies worden uitgeoefend door vrouwen: general manager, HR-manager, manager kwaliteit en milieu.