Ze kwamen uit het oosten - studie over arbeidsmigratie

In opdracht van het ACV bracht het HIVA – Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving, arbeidsmigratie vanuit Oost-Europa naar België in kaart. De resultaten van deze studie werden vandaag voorgesteld.

De wetenschapeprs stelden vast de EU regelgeving mee bijdraagt tot de afbraak van een aantal Belgische sociale beschermingsmechanismen.  

Omwille van de verschillende economische realiteit (met o.a. grote loonsverschillen en sterk afwijkende arbeidsvoorwaarden) worden alle mogelijke wegen bewandeld om de Belgische en Europese  arbeidsmarkt te betreden. De recente Oost-Europese migraties leggen (mee) een aantal tekortkomingen en aandachtpunten bloot en illustreren vaak hoe het systeem omzeild kan worden. En hoe de grens van het wettelijk toegelaten afgetast wordt.

De recente Poolse migratie geeft een voorafspiegeling van wat kan verwacht worden voor de Roemeense en Bulgaarse migratie, zij het dat de binnenlandse situatie van de verschillende landen verschilt.  De toename van de Roemenen op de Belgische arbeidsmarkt loopt sneller dan de toename van de Polen. Het aantal Roemeense zelfstandigen is bv. op slechts een paar jaar tijd opgeklommen tot het niveau van het aantal Poolse zelfstandigen

De dynamiek achter de Oost-Europese migraties is dan weer volstrekt verschillend van de dynamiek van de migraties uit het Middellandse Zeegebied en is zeer waarschijnlijk een meer tijdelijk fenomeen (wat de Polen betreft), dan de migratie uit het zuiden.

Fruit, bouw en vlees

De onderzoekers namen ook een aantal specifieke sectoren onder de loep: de bouw, de vleessector en de fruitteelt. Ze stelden vast dat in de drie bestudeerde sectoren verschillende mechanismen spelen. In de fruitteelt worden grove wantoestanden niet langer gerapporteerd, in de bouw en vleessector is de toestand schrijnender. Beschrijvingen als “Sociale dumping” (bouw), “19de en vroeg 20ste eeuwse toestanden met geweld, dreiging….” (vlees) laten weinig aan de verbeelding over.

ACV prioriteiten

Een  Europa zonder grenzen waar naast kapitaal, goederen en diensten ook personen zich vrij kunnen verplaatsen en kiezen waar ze werken, is voor het ACV een cruciaal onderdeel van het Europese project.

De sterke band tussen arbeidsmigratie en sociale fraude, valt niet te ontkennen. De strijd tegen de sociale fraude verdient prioritaire aandacht, niet in het minst om de rechten van arbeidsmigranten adequaat te kunnen beschermen. Het ACV schuift hiervoor 3 beleidsprioriteiten naar voor: uitbreiding van de hoofdelijke aansprakelijkheid van de hoofdaannemer of opdrachtgever; verhoogde strijd tegen schijnzelfstandigheid; goed samenwerkende inspectiediensten binnen België én Europa.

Het ACV zal, net zoals in het verleden, werk blijven maken van goede vakbondswerking voor arbeidsmigranten. Dit is belangrijk want arbeidsmigranten zijn vaak minder goed geïnformeerd over hun rechten.

• Synthese van de studie

• Slottoespraak van de studiedag (Chris Serroyen, hoofd ACV studiedienst)